Postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy regulują przepisy zawarte w rozdziale 5 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich. Postępowanie takie toczy się niezależnie od postępowania karnego lub postępowania dyscyplinarnego dotyczącego tego samego czynu. Powyższa ustawa posługuje się pojęciem odpowiedzialności zawodowej, ponieważ przepisy szczególne mogą przewidywać dodatkową odpowiedzialność dyscyplinarną. Jednakże zakres i zasady odpowiedzialności zawodowej lekarzy odpowiadają co do istoty odpowiedzialności dyscyplinarnej w ramach samorządu zawodowego, dotyczącej również innych zawodów zaufania publicznego.

Kiedy lekarz ponosi odpowiedzialność zawodową?

Do najczęstszych przyczyn wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, związanego z popełnieniem konkretnego przewinienia zawodowego, należą:

• błędy medyczne,
• naruszenie praw pacjenta,
• brak należytej staranności w procesie diagnostycznym lub leczniczym,
• naruszenie tajemnicy lekarskiej,
• nieetyczne zachowanie wobec pacjentów lub innych lekarzy,
• nieprawidłowe prowadzenie dokumentacji medycznej.

Kary w postępowaniu dyscyplinarnym lekarzy

W ramach odpowiedzialności zawodowej lekarza mogą zostać orzeczone następujące kary:

1) upomnienie;

2) nagana;

3) kara pieniężna;

4) zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia na okres od 1 roku do 5 lat;

5) ograniczenie zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza na okres od 6 miesięcy do 2 lat;

6) zawieszenie prawa wykonywania zawodu na okres od 1 roku do 5 lat;

7) pozbawienie prawa wykonywania zawodu lekarza lub lekarza dentysty.

Lekarz zawieszony w prawie wykonywania zawodu nie może wykonywać zawodu w żadnej formie.

Ukaranie prawomocnym orzeczeniem sądu lekarskiego karą pozbawienia prawa wykonywania zawodu skutkuje skreśleniem lekarza z listy członków danej okręgowej izby lekarskiej. Kara pozbawienia prawa wykonywania zawodu nie ulega zatarciu.

Naczelna Rada Lekarska prowadzi Rejestr Ukaranych Lekarzy i Lekarzy Dentystów Rzeczypospolitej Polskiej. Rejestr jest jawny dla osób i podmiotów, które wykażą interes prawny.

W przypadku orzeczenia kar wymienionych w pkt 4–7, sąd lekarski może również zarządzić opublikowanie orzeczenia w biuletynie okręgowej izby lekarskiej, której obwiniony jest członkiem.

Każda kara dyscyplinarna wiąże się z poważnymi konsekwencjami i może mieć istotny wpływ na dalszą karierę zawodową lekarza oraz jego reputację, dlatego obrona lekarza przed sądem lekarskim wymaga profesjonalnego przygotowania i pomocy adwokata lub radcy prawnego.

Postępowanie dyscyplinarne lekarza – jak przebiega?

Lekarz w związku z popełnionym przewinieniem zawodowym odpowiada przed okręgowymi sądami lekarskimi oraz Naczelnym Sądem Lekarskim. Zanim jednakże sprawa trafi do sądu lekarskiego, okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej wykonuje czynności sprawdzające i prowadzi postępowanie wyjaśniające dotyczące lekarzy będących członkami określonej okręgowej izby lekarskiej.

Stronami postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej są: pokrzywdzony oraz lekarz, którego dotyczy postępowanie, a w postępowaniu przed sądem lekarskim stroną jest również rzecznik odpowiedzialności zawodowej.

Pokrzywdzonym jest osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przewinienie zawodowe. Pokrzywdzony może ustanowić nie więcej niż dwóch pełnomocników spośród lekarzy, adwokatów lub radców prawnych.

Postępowanie składa się z kilku etapów:

1. czynności sprawdzające,
2. postępowanie wyjaśniające,
3. postępowanie przed sądami lekarskimi,
4. postępowanie wykonawcze.

Celem czynności sprawdzających jest wstępne zbadanie okoliczności, wskazanych w zawiadomieniu lub skardze, koniecznych do ustalenia, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego. W ich trakcie można również przesłuchać w charakterze świadka osobę składającą skargę na lekarza.

Jeżeli zebrany w postępowaniu wyjaśniającym materiał dowodowy wskazuje na fakt popełnienia przewinienia zawodowego, rzecznik odpowiedzialności zawodowej wydaje postanowienie o przedstawieniu lekarzowi zarzutów, a następnie składa do sądu lekarskiego wniosek o ukaranie.

W przypadku gdy zebrane dowody wskazują z dużym prawdopodobieństwem, że lekarz popełnił ciężkie przewinienie zawodowe, okręgowy sąd lekarski może wydać postanowienie o tymczasowym zawieszeniu prawa wykonywania zawodu albo o ograniczeniu zakresu czynności w wykonywaniu zawodu lekarza na okres do roku. Postanowienie jest natychmiast wykonalne.

Obwiniony lekarz ma prawo do złożenia wyjaśnień, korzystania z pomocy obrońcy, składania wniosków dowodowych, końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania wyjaśniającego. W terminie 14 dni od dnia zaznajomienia może on składać wnioski o uzupełnienie postępowania.

Już na etapie postępowania wyjaśniającego kluczowe znaczenie ma pomoc adwokata lub radcy prawnego. Obwiniony lekarz może ustanowić nie więcej niż dwóch obrońców spośród lekarzy, adwokatów lub radców prawnych.

W terminie 14 dni od doręczenia orzeczenia okręgowego sądu lekarskiego (sądu pierwszej instancji) strony mogą wnieść odwołanie do Naczelnego Sądu Lekarskiego (sądu drugiej instancji). W terminie 2 miesięcy od doręczenia prawomocnego orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego stronom, ministrowi zdrowia i Prezesowi Naczelnej Rady Lekarskiej przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego. Kasacja wnoszona przez stronę powinna być sporządzona i podpisana przez adwokata albo radcę prawnego.

Postępowanie dowodowe

Postępowanie dowodowe toczy się zarówno w ramach postępowania wyjaśniającego, jak i przed sądem lekarskim. Dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu. Przeprowadza się nie tylko dowody z dokumentów, lecz również można przesłuchiwać świadków oraz zasięgnąć opinii biegłego specjalisty.

Nie stanowi naruszenia tajemnicy lekarskiej składanie przez lekarza zeznań i wyjaśnień w zakresie okoliczności objętych postępowaniem dyscyplinarnym.

Zasada domniemania niewinności – nie można pociągnąć do odpowiedzialności zawodowej obwinionego, dopóki popełnienie przewinienia zawodowego nie zostało udowodnione i stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lekarskiego.

Zasada in dubio pro reo – wszelkie wątpliwości, których w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy nie da się usunąć, należy tłumaczyć na korzyść obwinionego.

Zasada swobodnej oceny dowodów – organy prowadzące postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy kształtują swoje przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

Przedawnienie karalności

Nie można wszcząć postępowania w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej lekarzy, jeżeli od chwili popełnienia czynu upłynęły 3 lata.

Bieg przedawnienia do wszczęcia postępowania przerywa każda czynność rzecznika odpowiedzialności zawodowej.

Karalność przewinienia zawodowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat, chyba że czyn ten stanowi jednocześnie przestępstwo.

Odpowiedzialność zawodowa lekarza a inne rodzaje odpowiedzialności

Ten sam czyn, stanowiący przewinienie zawodowe, może skutkować:

• odpowiedzialnością zawodową lekarza przed sądem lekarskim,
• odpowiedzialnością dyscyplinarną wynikającą z przepisów szczególnych,
• odpowiedzialnością pracowniczą uregulowaną w Kodeksie pracy,
• odpowiedzialnością cywilnoprawną przed sądem powszechnym,
• odpowiedzialnością karną lekarza, jeśli doszło do popełnienia przestępstwa.

Każde z tych postępowań rządzi się innymi regułami, dlatego niezbędna jest kompleksowa strategia procesowa i pomoc prawna doświadczonego prawnika.

Pomoc kancelarii prawnej w sprawach lekarzy

Kancelaria Adwokacka Radosław Szajerski oferuje kompleksową pomoc prawną zarówno lekarzom i lekarzom dentystom, jak i pokrzywdzonym w sprawach dotyczących odpowiedzialności zawodowej lekarzy.

Reprezentujemy klientów na każdym etapie postępowania, w tym przed:

• Okręgowym Rzecznikiem Odpowiedzialności Zawodowej,
• Okręgowym Sądem Lekarskim i Naczelnym Sądem Lekarskim,
• Sądem Najwyższym w postępowaniu kasacyjnym,
• sądem powszechnym w prowadzonych równolegle postępowaniach cywilnych i karnych.

Zapewniamy rzetelną analizę sprawy, przygotowanie najlepszej strategii obrony oraz profesjonalną reprezentację procesową.

Adwokat Poznań Radosław Szajerski